shutterstock_140373565-kopieren

Zolang er door de overheid geen handhaving plaatsvindt en er geen shopper klaagt, zal er niet veel gebeuren.

03:15
18-06-2020

Retail in Nederland grijpt massaal naar de camera in de Coronacrisis. Legaal of niet?

Half Nederland windt zich op social media op over de plannen van de overheid om een ‘Corona App’ in te voeren. De burger is bang voor privacyschending en uit dat massaal op social media platforms, die men mag gebruiken door een deel van de privacy vrijwillig af te staan. Ellenlange epistels met gebruikersvoorwaarden worden blind door gescrold, op weg naar de acceptatieknop. Stiekem weet iedereen dat aanwezig zijn op social media betekent dat je volledig traceerbaar bent. Het is de ironie ten top. Niets gebeurt echter zonder instemming van de gebruiker.

Terwijl de overheid onder vuur ligt vanwege een op handen zijnde privacy schending, vindt er op een ander niveau mogelijk ook privacy schending plaats. In een vlaag van overlevingsdrang prepareert de retailer zijn winkel om zo snel mogelijk ‘Corona proof’ te zijn. We leven thans in de 1,5 meter maatschappij en die brengt een 1,5 meter economie met zich mee. Er wordt massaal naar retail technology gegrepen, met de camera als favoriete oplossing…

shutterstock_1358929859-kopieren

De hypothetische vraag is echter of het inzetten van bepaalde camerasystemen wel legaal is.

 

Quick and dirty?

Waarom worden er massaal camera-systemen geïnstalleerd? Om mensen te tellen. Het is van belang om te weten hoeveel mensen zich in de winkel bevinden en hoeveel mensen de winkel verlaten, om het maximaal toegestane aantal niet te overschrijden en geen boete te riskeren. Er is vooralsnog niemand die daarover een klacht heeft ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens. De Algemene Verordening Persoonsgegevens is er blijkbaar niet helder genoeg over, als het op het inzetten van camera’s aankomt. De hypothetische vraag is echter of het inzetten van bepaalde camerasystemen wel legaal is. Is dit een ‘Quick and Dirty’ oplossing, waarbij het risico van betrapt worden op iets illegaals niet in verhouding staat tot het risico op een boete vanwege het overtreden van de regels rondom Corona?

Normenkader Digitale Billboards van de Autoriteit Persoonsgegevens

Als we kijken naar de uitvoering van de AVG inzake commercieel cameragebruik, dan is het in 2018 uitgebrachte Normenkader Digitale Billboards van de Autoriteit Persoonsgegevens zeer interessant. Daarin wordt duidelijk verwezen naar de inzet van camerasystemen in digitale billboards, met als hoofddoel ‘het tellen van mensen’. Enkele interessante passages in de tekst:

…De AP heeft in haar Beleidsregels cameratoezicht uitgelegd dat ook sprake kan zijn van persoonsgegevens als personen niet of niet herkenbaar in beeld worden gebracht, zolang de beelden betrekking hebben op een natuurlijke persoon en die persoon identificeerbaar is…

…”Om uit te maken of van middelen redelijkerwijs valt te verwachten dat zij zullen worden gebruikt om de natuurlijke persoon te identificeren, moet rekening worden gehouden met alle objectieve factoren, zoals de kosten van en de tijd benodigd voor identificatie, met inachtneming van de beschikbare technologie op het tijdstip van verwerking en de technologische ontwikkelingen.”

Een van de technologische mogelijkheden om gegevens identificeerbaar te maken, is het wijzigen van software-instellingen, (soms ook op afstand), waardoor bijvoorbeeld alsnog (tijdelijk) herkenbare beelden kunnen worden opgeslagen. De AVG geeft in artikel 4(14) bovendien een definitie van biometrische gegevens, waaronder blijkens de definitie ook gezichtsafbeeldingen vallen. Uit artikel 9 AVG blijkt dat biometrische gegevens die verwerkt worden met het oog op de unieke identificatie van een persoon, bijzondere persoonsgegevens zijn. Verwerking hiervan is verboden, tenzij één van de specifieke uitzonderingen van toepassing is…

…Alleen in uitzonderlijke gevallen zal dus géén sprake zijn van de verwerking van persoonsgegevens, als de camera’s technisch zodanig zijn ingericht dat het absoluut niet mogelijk is om mensen herkenbaar in beeld te brengen. Bijvoorbeeld bij gebruik van een camera die alleen een zeer lage kwaliteit infraroodbeelden registreert…

…Ook als de beelden van de camera onmiddellijk op de sensor worden geanonimiseerd, en dus bijvoorbeeld alleen aantallen passanten worden vastgelegd, is sprake van een verwerking van persoonsgegevens als bedoeld in artikel 4(2) AVG. Verwerking omvat, naast het verzamelen van gegevens, namelijk ook het wissen of vernietigen van persoonsgegevens…

shutterstock_1087163996-kopieren

De AP heeft in haar Beleidsregels cameratoezicht uitgelegd dat ook sprake kan zijn van persoonsgegevens als personen niet of niet herkenbaar in beeld worden gebracht, zolang de beelden betrekking hebben op een natuurlijke persoon en die persoon identificeerbaar is.

 

De vraag is nu: welke camera’s heeft de retailer laten installeren? Gaat het hier om camerasystemen die hardwarematig geen herkenbare beelden kunnen opslaan, maar op basis van infraroodbeeld personen onherkenbaar registreren, dan zit men, mits alles aantoonbaar is, volgens mij aan de veilige kant. Laat men echter camerasystemen installeren die slechts softwarematig beperkt zijn (of helemaal niet beperkt zijn) in het herkenbaar registreren van personen, dan kan het zijn dat men buiten de wet opereert. De AVG is er namelijk vrij helder over: de retailer dient vooraf een overeenkomst te zijn aangegaan met de gefilmde persoon en dient diens uitdrukkelijke toestemming om gefilmd te worden te hebben.

Er zijn naar mijn mening maar twee 100% AVG-proof systemen om personen te tellen, dat zijn voornoemde infraroodcamera’s en 3D-laser sensoren, waarbij met de eerste minder nauwkeurig geteld kan worden (vooral) wanneer het druk is en met de tweede wel nauwkeurig geteld kan worden (door bodylock van de laser). Normale camerasystemen maken gebruik van uiterlijke kenmerken om onderscheid te maken tussen personen, zoals bijvoorbeeld de kleur van de kleren. Het is dus softwarematig en op afstand mogelijk om een dergelijke camera ook andere zaken te laten meten, zoals lichaamslengte, leeftijd, gezicht(uitdrukking) en zelfs etniciteit.

Zolang er door de overheid geen handhaving plaatsvindt en er geen shopper klaagt, zal er niet veel gebeuren. Anders wordt het wanneer er toch rechtszaken komen naar aanleiding van onrechtmatig gebruik van camerasystemen en er precedenten worden geschapen. De tijd zal het leren.  


Note: de inhoud van dit artikel is tot stand gekomen naar aanleiding van interpretaties van de schrijver en bevat hypotheses en persoonlijke visies. Geenszins is dit artikel te interpreteren als ‘de wet’. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Tekst: Jan Mol   Beeld: Shutterstock

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Lees meer over: Corona App

instore-livecomm.nl partners

scheidingswanden-sportschool-kopierentoonbankbanner2-kopieren